Archwilio profiad cyfiawnder teuluol mamau ifanc yn Lloegr

Mae Cymrawd Ymchwil ADR UK, Dr Mariam Abouelenin, newydd ddechrau defnyddio’r set ddata sy’n gysylltiedig â Llys Teulu – Cafcass ym Manc Data SAIL. Yn y blog hwn, mae’n disgrifio rhai o’r heriau y mae mamau ifanc yn eu hwynebu yn y system cyfiawnder teuluol a sut y gallai ei hymchwil helpu i wella eu profiadau.

Pam canolbwyntio ar famau ifanc yn y system cyfiawnder teulu?

Mae llawer o’r mamau sy’n cymryd rhan mewn achosion cyfraith teulu yn Lloegr yn cael eu hunain yn llywio’r system cyfiawnder teuluol dro ar ôl tro. Mae mamau ifanc sy’n dod yn rhieni yn eu harddegau yn arbennig o agored i nifer o ymddangosiadau llys. Dengys ymchwil bod tua un o bob pedair mam sydd ag achos gofal cychwynnol yn debygol o ddychwelyd i’r llys teulu o fewn saith mlynedd. Ar gyfer mamau ifanc 14-19 oed, mae’r ffigur hwn yn cynyddu i un o bob tair.

Mae mamau yn ymddangos yn y llysoedd teulu oherwydd pryderon am niwed posibl neu wirioneddol sylweddol i’w plant. Gall y niwed hwn godi am amryw resymau, gan gynnwys trais partner agos, esgeulustod, problemau iechyd meddwl rhieni, neu gamddefnyddio sylweddau, neu gyfuniad ohonynt. Yn dibynnu ar ddifrifoldeb y sefyllfa a lles pennaf y plentyn, gall y canlyniadau amrywio o gefnogaeth a monitro i symud y plentyn dros dro neu barhaol o ofal y rhiant.

Mae ein dealltwriaeth o amlder a phatrymau ymddangosiadau llys teulu gan famau ifanc o’u harddegau i fod yn oedolion cynnar yn parhau i fod yn gyfyngedig. Nid oes gennym ddarlun clir o’u profiadau gyda’r system cyfiawnder teuluol, natur eu cysylltiadau â’u plant, y rhwystrau y maent yn eu hwynebu, a’r adnoddau a’r gefnogaeth sydd ar gael iddynt. Gall pob un o’r rhain effeithio’n sylweddol ar eu taith o fewn y system cyfiawnder teuluol a’r canlyniadau i’w plant.

Gall y ffyrdd y mae mamau ifanc yn rhyngweithio â’r system cyfiawnder teuluol amrywio. Efallai y bydd rhai yn rhyngweithio dro ar ôl tro yn fuan ar ôl eu set gyntaf o achosion, tra gallai eraill brofi cyfnodau hirach rhwng ymweliadau llys teulu, o bosibl oherwydd cyfnodau o sefydlogrwydd neu fynediad at gymorth. Gall mamau eraill gael un cyfarfod a byth dychwelyd i’r llys teulu.

Y tu hwnt i amlder rhyngweithio â’r system cyfiawnder teuluol yn unig, gall canlyniadau’r cyfarfyddiadau hyn newid bywyd. Mae’r risg o derfynu hawliau rhieni drwy fabwysiadu yn golygu y gallai mamau ifanc golli eu plant yn barhaol. Gall y golled hon arwain at ganlyniadau seicolegol, emosiynol a chymdeithasol dwys. Yn ogystal, gall plant sy’n mynd i’r system ofal wynebu canlyniadau negyddol posibl, gan effeithio ar eu lles a’u datblygiad hirdymor.

Defnyddio data gweinyddol i fynd i’r afael â chwestiynau heb eu hateb

Mae’r cydweithrediad diweddar rhwng y Weinyddiaeth Gyfiawnder a Cafcass ( y gwasanaeth Cynghori a Chynorthwyo Llys i Blant a Theuluoedd) wedi cynhyrchu set ddata fanwl, anhysbys sy’n cwmpasu 11 mlynedd o weithgarwch llys teulu yn Lloegr. Mae’r set ddata hon yn cynnwys gwybodaeth am wrandawiadau, megis defnyddio cynrychiolaeth gyfreithiol, ac opsiynau cymorth eraill ar gyfer mamau ifanc. Mae’r set ddata hon yn ein galluogi i adeiladu ar ymchwil flaenorol yn y maes.  

Yn y prosiect hwn, byddaf yn defnyddio’r set ddata sy’n gysylltiedig â’r llys teulu – Cafcass. Mae’r data’n rhoi golwg fanwl ar brofiadau mamau ifanc o fewn y system cyfiawnder teulu, yn enwedig y rhai a ddaeth yn rhieni rhwng 14-19 oed. Byddaf yn canolbwyntio’n bennaf ar nodi patrymau a thaflwybrau dychwelyd i’r llys teulu.

Byddaf hefyd yn archwilio’r heriau y mae’r mamau hyn yn eu hwynebu, gan gynnwys y tebygolrwydd y bydd eu plant yn cael eu rhoi i’w mabwysiadu. Y nod yw penderfynu pa mor aml y mae hyn yn digwydd a nodi ffactorau a allai wneud y canlyniad hwn yn fwy neu yn llai tebygol.

Effaith ar bolisi ac ymarfer

Gan adeiladu ar ymchwil sy’n bodoli eisoes  am famau mewn achosion gofal rheolaidd, gallai’r canfyddiadau helpu i arwain ymyraethau wedi’u teilwra i sicrhau bod heriau unigryw mamau ifanc yn cael sylw mewn polisi ac ymarfer. Y nod yw lleihau cyfarfyddiadau diangen y mamau hyn â’r system cyfiawnder teuluol a’u helpu i gadw eu plant yn ddiogel, gan arwain at ganlyniadau gwell i famau ifanc a phlant.

Darllenwch fwy am hyn ar dudalen prosiect ADR UK.