Cynnal panel ymchwil cyhoeddus

Mae Panel Defnyddwyr Banc Data SAIL yn cynnwys grŵp 16 aelod o’r cyhoedd, wedi’i leoli yn adran Gwyddor Data Poblogaeth Abertawe. Maent yn cwrdd bedair i bum gwaith y flwyddyn, gan ddarparu gwasanaethau cynghori ac ymgynghori o safbwynt defnyddwyr gwasanaeth, gofalwyr a’r cyhoedd yn gyffredinol i ddefnyddwyr SAIL a’r Canolfannau Ymchwil ar faterion ym maes ymchwil data.

Yn y blog hwn, a gyhoeddwyd gan ADR Cymru, mae Claire Newman, Swyddog Ymgysylltu â’r Cyhoedd yn yr adran Gwyddor Data Poblogaeth, yn ysgrifennu am gynnal y Panel Defnyddwyr a’i effaith gadarnhaol wrth graffu ar ymchwil gymeradwy gan ddefnyddio data dienw fydd ar gael yn SAIL.

Y ‘pam’

Mae’r holl brosiectau ymchwil a gynhelir yn yr adran Gwyddor Data Poblogaeth wedi’u cynllunio i gynnwys y cyhoedd a chleifion. Rydym yn cydnabod pwysigrwydd rhoi llais i’r cyhoedd a dangos dibynadwyedd ein gwaith. I gefnogi hyn, mae gan ymchwilwyr sy’n defnyddio’r data a gedwir ym Manc Data SAIL (y cyfeirir ato yma fel ‘SAIL’) y gallu i ddefnyddio Panel Defnyddwyr Banc Data SAIL yn rhad ac am ddim.

Y ‘pwy’

Cafodd y Panel ei ymgynnull yn wreiddiol yn 2011 ac mae wedi parhau i ddarparu ymgysylltiad â chleifion a’r cyhoedd i SAIL ac ymchwilwyr cysylltiedig ers dros 10 mlynedd. Mae’r Panel yn cynnwys pobl o gefndiroedd amrywiol sy’n rhannu diddordeb mewn data a sut y gellir ei ddefnyddio i helpu cymdeithas a llywio polisïau.

Y ‘ble’

Mae’r Panel yn cynnwys aelodau o’r cyhoedd yng Nghymru sydd ar hyn o bryd, neu sydd wedi byw, yng Nghymru drefol neu wledig. Mae’r cyfarfodydd yn rhai rhithiol ond fe’u cynhaliwyd yn bersonol cyn y pandemig. Mae llawer o’r ymchwilwyr yn ei chael hi’n haws mynychu am slot awr yn rhithiol gan nad ydynt bob amser wedi’u lleoli yn Abertawe.

Y ‘sut’

Paratoi ar gyfer cyfarfod: 

Mae ein cyfarfodydd yn cael eu cynnal bedair neu bum gwaith y flwyddyn ac yn para am bum awr (gan gynnwys egwyl). Anfonir gwahoddiadau i gyfarfod chwech i naw mis ymlaen llaw gan gynghori ymchwilwyr i e-bostio cais i gyflwyno yn un o’r slotiau sydd fel arfer hyd at awr o hyd.

Mae ymchwilwyr sy’n newydd i’r Panel yn ymuno â chyfarfod rhagarweiniol yn gyntaf i rannu eu hymchwil a’u cymhellion ar gyfer ymgysylltu â’r Panel. Cefnogir ymchwilwyr ar sut i wneud y profiad yn llwyddiant, sut i ymgysylltu â’r Panel (h.y. pa gwestiynau y maent am eu gofyn i fesur barn y cyhoedd ar eu gwaith) ac ar gyfer unrhyw ymgysylltiad cyhoeddus pellach (h.y. gweithgareddau y tu hwnt i ymgysylltu â’r Panel).

Anfonir gwahoddiadau cyfarfod chwech i wyth wythnos cyn pob cyfarfod, a rhennir agenda wythnos ymlaen llaw, i roi amser i aelodau’r Panel baratoi, yn enwedig os ydynt yn cael deunyddiau i’w darllen ymlaen llaw. Yn ystod y cyfnod hwn, mae ymchwilwyr yn llenwi ffurflen mynegi diddordeb fis cyn eu cyfarfod, sy’n cynnwys trosolwg o’u prosiect ac unrhyw gwestiynau y maent am eu codi yng nghyfarfod y Panel.

Bydd yr ymchwilwyr yn cael e-bost yn ystod wythnos y cyfarfod i ofyn iddynt anfon copi o’u cyflwyniad ataf er mwyn osgoi unrhyw broblemau technegol ar ddiwrnod y cyfarfod; caiff aelodau’r Panel e-bost y diwrnod cyn y cyfarfod i’w hatgoffa i fod yn bresennol.

Cyfarfod: 

Mae’r cyfarfodydd yn cael eu recordio i gynorthwyo cymryd cofnodion ac yn dechrau gyda chyflwyniadau a mynd i’r afael â’r agenda i adolygu cofnodion y cyfarfod blaenorol i sicrhau bod aelodau’r Panel yn cytuno â nhw, unrhyw gamau y mae angen mynd i’r afael â nhw, ac a oes unrhyw gwestiynau neu sylwadau yn ymwneud â’r rhain. Yna mae ymchwilwyr yn cyflwyno eu cynnwys i’r Panel; dilynir pob cyflwyniad gan drafodaeth.

Ar ôl y Cyfarfod:

Ar ôl i’r cyfarfod ddod i ben, caiff cofnodion eu llunio heb wybodaeth bersonol ac fe’u rhennir ag aelodau’r Panel hyd at 10 diwrnod ar ôl y cyfarfod. Anfonir ffurflen adborth cyfarfod i aelodau’r Panel hefyd, gan roi’r cyfle iddynt ddweud sut aeth y cyfarfod ac os oedd unrhyw ran o’r cyfarfod nad oeddent yn ei deall, sylwadau ar gyfer yr ymchwilwyr neu gyfarfodydd Panel dilynol.

Mae’r nodiadau hyn yn cael eu cynnwys a’u hanfon at yr ymchwilwyr. Ar rai achlysuron, gwahoddir ymchwilwyr i anfon adborth ar ôl y cyfarfod ar eu hymweliad â chyfarfod y Panel. Gall hyn helpu i ddatblygu neu wella cyfarfodydd yn y dyfodol.

Mae’r holl drafodaethau a’r adborth a gyflwynir yn gyfrinachol oni nodir yn wahanol. 

Llwyddiannau

Mae ymchwilwyr ac aelodau’r Panel yn teimlo bod budd i’r naill ochr a’r llall o’r model hwn o weithio. Mae rhywfaint o adborth gan ymchwilwyr sydd wedi ymgysylltu â’r Panel yn cynnwys:

‘Cawsom drafodaeth ddefnyddiol am foeseg mewn ymchwil data gweinyddol, gyda rhai themâu defnyddiol iawn yn dod drwodd am yr angen am ddefnydd priodol o ddata mewn ymchwil. Daeth rhai mewnwelediadau diddorol eraill i’r amlwg am atebolrwydd, yr angen am gyfathrebu clir a diffyg ymwybyddiaeth y cyhoedd ynghylch sut y defnyddir data.’ 

‘Roedd hi’n drafodaeth wych iawn – diolch i chi a’r Panel am rai pwyntiau ardderchog!’ 

‘Roedd yn wych cael y cyfle a’r amser i siarad â’r Panel, sy’n cynnwys aelodau’r cyhoedd, am ein hymchwil arfaethedig a sicrhau bod ein nodau o ddiddordeb i’r cyhoedd a byddant o fudd i’n cymdeithas. Cawsom adborth amhrisiadwy a fydd yn cefnogi ein cais SAIL ac roeddem yn gallu trafod a lliniaru unrhyw bryderon ynghylch defnyddio data cleifion ar gyfer ein canlyniadau ymchwil.’  

Mae rhywfaint o adborth gan aelodau’r Panel yn cynnwys: 

‘Fe wnes i fwynhau’r cyflwyniad ar AI (Deallusrwydd Artiffisial) gan nad oedd yn cynnwys PPI (Cynnwys y Cleifion a’r Cyhoedd), ac mae angen llais arnom bob amser.’ 

‘Mae ymchwil cydafiachedd yn bwysig, gall canlyniadau helpu ymarferwyr i wneud penderfyniadau gwell am feddyginiaeth, hefyd helpu i leihau costau yn y tymor hir yn y GIG.’ 

‘Er y gall gymryd dwy neu dair blynedd i weithio tuag at ddatblygu’r defnydd o AI er mwyn ei symleiddio, gwneud yn fwy effeithlon, gwella profiad cleifion, y gwasanaethau a gynigir gan feddygfeydd teulu yng Nghymru…Mae’n bwysig rhoi cynnig arni, a byddai’n wych pe bai’n llwyddiannus. Ffordd bell i fynd ond yn gyffrous i ddysgu am y broses a’r daith.’ 

Mae ymgysylltu â’r Panel wedi cael ei gydnabod mewn sawl cyhoeddiad: 

Gwersi a ddysgwyd

Mae paratoi yn allweddol er mwyn i’r cyfarfod fod yn brofiad cadarnhaol. Mae paratoi digonol nid yn unig yn cefnogi ymchwilwyr ond gall wneud y mwyaf o gyfleoedd i aelodau’r Panel gyfrannu a dysgu rhywbeth newydd. Mae hyn yn cynnwys trafodaeth cyn y cyfarfod gydag ymchwilwyr i roi trosolwg o aelodau’r Panel, a rhoi cyfle i’r ymchwilwyr sôn am eu prosiect a pham eu bod am ddod i’r Panel.

Mae cydbwysedd da o eiriau a delweddau yn helpu ymgysylltiad y Panel, ac mae’n bwysig ystyried eu bod yn gynulleidfa leyg, felly ni ddylai cyflwyniadau fod yn rhy dechnegol ac yn llawn jargon.

Mae’r Panel a’u safbwyntiau yn hynod bwysig i’r ymchwil sy’n cael ei gynnal gan ddefnyddwyr data SAIL gan ei fod yn dod â’r ymchwil yn fyw ac yn ei gadw’n berthnasol i’r cyhoedd.

Darllenwch adroddiad llawn y Panel Defnyddwyr yma

Mwy o wybodaeth am y Panel Defnyddwyr yma