Gwobr Pen-blwydd y Frenhines i Fanc Data SAIL sy’n arwain y byd

Mae Gwyddor Data Poblogaeth ym Mhrifysgol Abertawe wedi ennill Gwobr Pen-blwydd y Frenhines i gydnabod Banc Data SAIL byd-enwog.

Mae gweithwyr gofal iechyd proffesiynol a gwyddonwyr data bellach yn gallu cynnal ymchwil gadarn gan ddefnyddio data cynhwysfawr SAIL am boblogaeth Cymru a’r DU. Yn rhan o Wyddor Data Poblogaeth Prifysgol Abertawe, mae SAIL – Secure Anonymised Information Linkage Databank – yn dwyn ynghyd, yn cysylltu ac yn dadansoddi data o sawl ffynhonnell i ddarparu mewnwelediadau lefel poblogaeth ar gyfer y llywodraeth a llunwyr polisi.

Mae’r Gwobrau, a ddyfarnwyd am y tro cyntaf ym 1994, yn cael eu rhoi bob dwy flynedd ac maent yn cydnabod gwaith rhagorol gan golegau a phrifysgolion y DU, sy’n dangos rhagoriaeth ac arloesedd ac sy’n sicrhau budd gwirioneddol i’r byd ehangach. Cynhaliwyd y cyhoeddiad swyddogol am enillwyr y Wobr ym Mhalas St James ddoe (16 Tachwedd 2023) a bydd y Gwobrau yn cael eu cyflwyno mewn seremoni ffurfiol ym mis Chwefror y flwyddyn nesaf.

Dywedodd Is-ganghellor Prifysgol Abertawe, yr Athro Paul Boyle: “Mae’n bleser gennym gyhoeddi bod Prifysgol Abertawe unwaith eto wedi ei hanrhydeddu â Gwobr Pen-blwydd y Frenhines, cydnabyddiaeth genedlaethol uchel ei pharch. Mae’r anrhydedd hon yn cydnabod cyfraniadau rhagorol y brifysgol i wyddor data, gan gynnal ymchwil arloesol sy’n grymuso ymchwilwyr yn y DU ac yn fyd-eang. Mae ein gwaith yn hwyluso’r defnydd o ddata cymhleth ac amrywiol ar ddyfnder a graddfa nas gwelwyd o’r blaen, gan gymryd camau breision wrth ddatblygu gwybodaeth a dealltwriaeth.”

Yn y 15 mlynedd ers sefydlu SAIL mae ei gyflawniadau’n cynnwys:

  • Darparu ymchwil Covid-19 eang ac ymateb cyflym, gwybodaeth polisi a ysgogir gan ddata ar gyfer Llywodraeth Cymru a Llywodraeth y DU;
  • Gweithredu fel y system mynediad a chysylltu data genedlaethol ar gyfer yr holl ddata cyhoeddus yng Nghymru, gan guradu data yn ddiogel o bob sector a mwy na 500 o sefydliadau;
  • Darparu gwasanaethau bancio a chysylltu data ar gyfer llawer o fentrau byd-eang, gan gynnwys data a rennir o dros 30 o wledydd i gefnogi menter Cynghrair Data Rhyngwladol Covid-19; a
  • Gwella’r sylfaen dystiolaeth ar gyfer llunwyr polisi, sy’n eu helpu i ddeall y berthynas rhwng eu darpariaethau gwasanaeth i wella bywydau pobl.

Dywedodd yr Athro Ronan Lyons, Cyd-gyfarwyddwr Gwyddor Data Poblogaeth ym Mhrifysgol Abertawe a Banc Data SAIL: “Rwy’n falch iawn bod gwaith tîm gwych SAIL wedi cael ei gydnabod yn y wobr hon. Mae SAIL wir yn ymdrech tîm gwyddonol lle mae’r GIG, y byd academaidd, llawer o sefydliadau’r sector cyhoeddus ac aelodau’r cyhoedd yn cydweithio i astudio llawer o faterion sy’n bwysig i boblogaeth Cymru a phoblogaethau byd-eang.”

Dywedodd yr Athro David Ford, Cyd-gyfarwyddwr Gwyddor Data Poblogaeth ym Mhrifysgol Abertawe a Banc Data SAIL: “Ers i ni sefydlu Banc Data SAIL fwy na 15 mlynedd yn ôl, rydym wedi gweithio gyda miloedd o ymchwilwyr a channoedd lawer o brosiectau ymchwil. Ond wnaethom ni erioed ddychmygu y byddai galw arnom i chwarae rhan wrth fynd i’r afael ag argyfwng byd-eang ar raddfa COVID-19. Rydym felly wrth ein boddau bod ymdrechion enfawr tîm SAIL a byddin ymroddedig o gydweithredwyr ar draws y GIG, y llywodraeth a’r byd academaidd, wedi cael eu cydnabod gan y wobr hon.

Mae’n bosibl mai Gwobr Pen-blwydd y Frenhines am ein gwaith ar COVID-19 yw’r wobr fwyaf nodedig yr ydym erioed wedi’i hennill. Heb os, mae’n gyflawniad  anhygoel – roedd y gystadleuaeth o bob rhan o’r DU yn gryf dros ben. Er mai Banc Data SAIL yw canolbwynt y wobr hon, roedd y llwyddiant wrth gwrs yn deillio o gymaint o bobl, yn gweithio gyda’i gilydd, o dan ymbarél ‘Cymru’n Un’. Dylai pawb ym mae Gwyddor Data Poblogaeth, GIG Cymru a Llywodraeth Cymru a chwaraeodd ran, waeth pa mor fawr neu fach, deimlo’n falch iawn.”

I wybod mwy am Wobrau Pen-blwydd y Frenhines: https://www.queensanniversaryprizes.org.uk/